Özvatan’da arıcılığın geçmişi eski yıllara dayanır. Yöre halkının geçim kaynaklarından biridir. İlçede su
kaynaklarının bol olması, buna bağlı olarak floranın zengin olması ve rakımın değişken olmasından dolayı
çiçeklenme süresinin fazla olması gibi faktörler arıcılığa elverişli bir ortam oluşturur. Bölgenin flora yapısında 103 çeşit çiçekli bitki ve 50’ye yakın ağaç türü bulunur. İlçe topraklarında yapılan tarımsal faaliyetler için ekili alanları bulunan Trifolium Spp. (Üçgül), Vicia Spp. (Kır Yoncası, Kış Fiği) ve Onobrychis Vicifolia (Korunga) adlı yem bitkileri, bal arılarının yüksek oranda polen ve nektarından faydalandığı bitkilerdir. Ayrıca ekili alanlarda yetişen Trigonella Foeumgraceum (Çemen), Pimpinella Anisum (Anason) ve meyve ağaçları da arıların fazlaca polen ve nektar topladığı bitkiler arasındadır. Bunların yanı sıra doğal olarak yetişen Eryngium Campestre (Boğa Dikeni), Centaurea Spp.(Güneş Çiçeği-Çoban Dikeni), Bupleurum Rotundifolium L. (Tavşan Kulağı), Cirsium Arvense (Köy Göçürten) ve Brassica Spp (hardalgiller ) bitkileri bölgede üretilen balın içeriğinde etkilidir.
Bölgede kekik ve geven bitkisi baskındır. Bitkilerin engebeli arazide çiçek açma evrelerinin değişiklik
göstermesi, bal sezonunun uzaması ve verim açısından avantaj sağlar.
Özvatan Çiçek Balını, dillerinin daha uzun olması sebebiyle derin tüplü çiçeklerin nektarlarından daha fazla
yararlanabilen Kafkas melezi arısı yapar.
Özvatan’da üretilen çiçek ballarında Fabaceae, Apiaceae, Astereceae, Rosaceae, Brassicaceae, Pinaceae,
Euphorbiaceae, Hypericaceae, Plantaginaceae, Urticaceae, Polygonaceae, Fagaceae, Dipsacaceae, Rubiaceae, Poaceae familyalarına ait polenler teşhis edilir. Bunların içerisinde balların %50’sinden fazlasında görülen polenler Trifolium sp., Eryngium campestre, Pyrus sp., Vicia sp., Brassica sp., Cirsium arvense, Pimpinella anisum, Onobrychis viciifolia, Trigonella foeum-graceum taksonlarıdır.
Sekonder olarak tespit edilen bitkiler arasında; Eryngium campestre sp., Centaure spp., Lotus sp., Thymus
sp. ve Lotus corniculatus yer alır.
Minör oranda bulunan polenler ise Carduus Nutans, cirsium arvense, Bupleurum rotundifolium, Brassica
spp., Pimpinella anisum, Pyrus sp., Helichrysum sp., Rubium sp., Scabiosa rotata, Anthemis sp., Plantago lanceolata, Hedysarum sp., Taraxacum officinale, Poaceae,Salvia sp., Rosa canina, Borago officinalis, Teucrium polium, Onobrychis viciifolia taksonlarına aittir. Ayrıca pinus sp., Cistus sp., Euphorbia macrolclada, Hypericum hypsophyllum,Zea Mays, Lmium sp., Raphanus rapanistrum,Urtica dioica, Rumex sp., Castanea sativa, Crateagus orientalis, Anthemis sp., Astragalus spp., Mellotus officinalis, Erica sp. bitkileri balda eser oranda bulunan polenlere ait bitki grubunu oluşturur.
Sonuç olarak yörede yaygın olarak ekimi yapılan yem bitkileri ile çemen bitkisinin nektar ve polen
bakımından bal arıları açısından cezbedici olmalarından dolayı balların büyük kısmında bu taksonlara ait polenler gözlenir.
Yöre ballarının diğer yörelerin ballarından ayırt edici özelliği; yem bitkileriyle birlikte endemik türleri olan
Centaurea spp. (güneş çiçeği-çoban dikeni), Eryngium campestre (boğa dikeni), bupleurum rotundifolium L.(tavşan kulağı), Cirsium arvense (köy göçürten) ve Brassica spp (hardalgiller ) gibi doğal yetişen bitkilerin polenlerinin bal örneklerinde yoğun olmasıdır.
